htop-tren-linux-0

Xin chào anh em, hôm nay mình sẽ nói về công cụ theo dõi hệ thống phỗ biến nhất trên Linux – htop, từ phiên bản 3.0.5, htop đã được cập nhật thêm nhiều tính năng mới rất thú vị, hãy cùng mình khám phá nhé.

htop-tren-linux-0

htop là một ứng dụng giám sát tiến trình thời gian thực dành cho hệ điều hành Linux nói riêng hoặc các hệ điều hành giống Unix nói chung, htop là giải pháp thay thế cho lệnh top – một ứng dụng mặc định của hệ điều hành Linux cũng dùng để giám sát các tiến trình của hệ thống.

htop có nhiều tính năng thân thiện với người dùng, thứ mà lệnh top không có. Những tính năng đó bao gồm:

  • Đối với htop, anh em có thể cuộn ngang, cuộn dọc để xem đầy đủ câu lệnh đang chạy cũng như toàn bộ các tiến trình bên dưới.
  • htop start lên nhanh hơn so với top vì nó không cần phải đợi nạp dữ liệu trong lúc start.
  • Anh em có thể kill nhiều tiến trình trong cùng một lúc mà không cần phải điền vào PID của các tiến trình.
  • Anh em không còn cần phải khai báo số tiến trình hay giá trị ưu tiên để re-nice một tiến trình nào đó.
  • Chỉ cần nhấn “e” để hiển thị các biến môi trường của một tiến trình.
  • Dùng được cả chuột để chọn các items.

Biết sơ sơ về các tính năng của công cụ này là như thế, để mình hướng dẫn anh em cài đặt htop trên Linux ngay và luôn nhé.

Cài đặt htop trong Linux

Các gói cài đặt của công cụ này hầu hết đã có sẵn trên các distro Linux ngày nay và có thể cài đặt đơn giản bằng lệnh yum đối với CentOS/RHEL hay apt install đối với Debian/Ubuntu.

Cài đặt htop trên Debian / Ubuntu / Linux Mint

sudo apt install htop

Cài đặt htop trên Fedora

sudo dnf install htop

Cài đặt htop trên CentOS 8/7 / Rocky Linux / AlmaLinux

sudo yum install epel-release
sudo yum install htop 

Cài đặt htop trên RHEL 8/7

--------- Trên RHEL 8 ---------

sudo yum -y install https://dl.fedoraproject.org/pub/epel/epel-release-latest-8.noarch.rpm
sudo yum install htop

--------- Trên RHEL 7 ---------
sudo yum -y install https://dl.fedoraproject.org/pub/epel/epel-release-latest-7.noarch.rpm
sudo yum install htop

Cài đặt htop trên Gentoo

emerge sys-process/htop

Cài đặt htop trên Arch Linux

pacman -S htop

Cài đặt htop trên OpenSUSE

sudo zypper install htop

Biên dịch và cài đặt htop thông qua Sources trong Linux

Để cài đặt công cụ này từ sources, anh em phải cài đặt trước Development ToolsNcurses lên hệ điều hành bằng các lệnh bên dưới. Lưu ý chỉ chạy những lệnh tương ứng với distro Linux mà anh em đang dùng.

Trên RHEL/CentOS và Fedora

sudo yum groupinstall "Development Tools"
sudo yum install ncurses ncurses-devel

Trên Debian, Ubuntu và Linux Mint

sudo apt-get install build-essential  
sudo apt-get install libncurses5-dev libncursesw5-dev

Ok, vậy là đã cài được Development Tools và Ncurses, giờ tiếp tục download htop phiên bản mới nhất từ Github rồi biên dịch và cài đặt thôi. Tại thời điểm viết bài này, mình sẽ gõ sẵn các command liên quan đến bản 3.0.5 anh em nhé.

wget -O htop-3.0.5.tar.gz https://github.com/htop-dev/htop/archive/refs/tags/3.0.5.tar.gz 
tar xvfvz htop-3.0.5.tar.gz
cd htop-3.0.5/
./configure
make
sudo make install

Vậy là mình đã hướng dẫn anh em cài đặt xong rồi, giờ chúng ta tiếp tục đi đến phần “đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng” nào.

Hướng dẫn sử dụng htop

Để khởi chạy công cụ giám sát này, chạy lệnh sau:

htop

3 phần chính

  • Header, nơi anh em có thể thấy được thông tin như CPU, Memory (RAM), Swap, và cũng có hiển thị số lượng tiến trình, load trung bình của hệ thống – load average Up time.
  • Danh sách các tiến trình được sắp sếp theo mức dùng CPU, tiến trình nào chiếm nhiều CPU nhất thì sẽ xếp lên trên đầu.
  • Footer, phần dưới cùng sẽ hiển thị các tùy chọn khác như help, setup, filter tree kill, nice, quit,…
htop-tren-linux-1

Anh em có thể bấm F2 hoặc S để vào menu cài đặt, tại đây có 4 cột bao gồm Setup, Left Column, Right ColumnAvailable Meters.

Tại đây, anh em có thể cấu hình tùy biến việc hiển thị các data trên giao diện sao cho phù tiện cho anh em nhất, có thể tùy chọn thứ tự của các cột trong danh sách tiến trình, màu mè các thứ,…

htop-tren-linux-2

Có một điều thú vị là công cụ này còn cho phép anh em xem các tiến trình theo dạng cây bằng cách gõ tree hoặc t, kết quả sẽ như hình sau.

htop-tren-linux-3

Anh em có thể tham khảo và sử dụng các phím chức năng được liệt kê bên dưới chỗ Footer để việc theo dõi tiến trình tiện hơn. Tuy nhiên mình khuyên anh em nên dùng các phím tắt theo dạng ký tự thay vì dùng cách phím chức năng (F1 -> F10) vì có thể các phím này gây lỗi trong quá trình anh em thao tác SSH.

Phím tắt và phím chức năng của htop

Anh em có thể tham khảo các phím tắt thay cho phím chức năng như bảng sau.

htop-tren-linux-4

Nếu anh em cảm thấy bài viết này có ích, hãy chia sẻ nó cho người khác nữa nhé. Ngoài ra anh em có thể tham khảo chuyên mục Hướng dẫn của mình để xem thêm các bài viết hữu ích khác.